De kwaliteit van de woonomgeving is van grote invloed op de leefbaarheid. Hiervoor is meer nodig dan goed onderhoud door de corporatie. Het is van groot belang om ook de huurders aan te spreken op hun verantwoordelijkheden met betrekking tot hun woonomgeving. Bijvoorbeeld het onderhoud van tuinen, het leeghouden van galerijen en portieken, het netjes houden van het aanzicht van balkons en de woning zelf. Vaak genoeg zien we tuinen vol onkruid en afval, galerijen en portieken vol meubels, woningen met kranten voor de ramen, fietsen en bierkratten en allerlei soorten en maten schotelantennes buiten de gevel. Toch merk ik vaak een zekere koudwatervrees bij professionals als het gaat om het handhaven van regels en het aanspreken van huurders. Ik hoor opmerkingen als: ‘Dat levert negatieve energie op.’ , ‘ We kiezen liever voor een positieve insteek.’, ‘Het is niet klantvriendelijk.’, ‘ Het is betuttelend, mensen mogen toch zelf weten hoe ze willen wonen.’ en ‘Zolang er geen klachten zijn, kunnen we niets doen.’  

Graag wil ik daar een aantal argumenten tegenover stellen. Hieronder de vijf belangrijkste redenen om bewoners aan te spreken op hun gedrag.

1.  De woonomgeving is van grote invloed op gedrag

Dat vuil, vuil aan trekt, dat weet bijna iedereen. Zet eens een oude televisie in een bergingsgang en kijk wat er gebeurt. Of zet een vuilniszak naast een vuilcontainer en wacht rustig af… De invloed van de omgeving is nog veel sterker dan u misschien al had verwacht. Uit onderzoek van de Nederlandse psycholoog Kees Keizer blijkt dat in een rommelige omgeving anderen niet alleen het slechte voorbeeld volgen, maar dat het snel van kwaad tot erger gaat. Verloedering leidt tot asociaal gedrag en zelfs criminaliteit. Zo heb je naast vervuiling al snel te maken met burenruzies en inbraken. In een nette en overzichtelijke omgeving voelen mensen zich juist prettig, gedragen zich rustig en houden meer rekening met elkaar. De portieken blijven leeg, buren maken een praatje en door de sociale controle is er minder kans op criminaliteit.

2.  Regels genoeg!

Het is onjuist dat de corporatie pas kan ingrijpen als er klachten zijn. Er zijn regels genoeg om huurders aan te kunnen spreken op zaken zoals tuinonderhoud, slecht gedrag en de manier van bewonen. Deze regels zijn onder meer terug te vinden in:

–      het huurrecht;

–      het besluit kleine herstellingen;

–      het huurcontract (reglement);

–      de gemeentelijke regelgeving (bijvoorbeeld de APV);

–      de huis- of complexregels.

In het niet handhaven van deze regels, schuilt een groot gevaar. Als het duidelijk is dat er regels zijn, maar niet worden gehandhaafd, geeft dit een verkeerd signaal: je hoeft je blijkbaar nergens wat van aan te trekken.

3.  Handhaven geeft huurders vertrouwen

Natuurlijk vinden mensen het niet prettig om te worden aangesproken. Maar die negatieve energie beperkt zich tot een kleine groep huurders. Daartegenover staat dat verreweg de meeste mensen in de buurt het zeer waarderen als u ervoor zorgt dat hun woonomgeving er verzorgd en goed onderhouden uitziet. Als u gaat handhaven, houdt dan het algemeen belang voor ogen. De zwijgende meerderheid bewijst u er een grote dienst mee!

4.  Aanspreken door de corporatie werkt

Het is natuurlijk het mooiste als mensen elkaar aanspreken op ongewenst gedrag. Gelukkig gebeurt dit in veel complexen, buurten en dorpen nog volop. Daar kennen mensen elkaar, helpen zij hun buren als het nodig is en maken kleine ergernissen snel bespreekbaar. Er zijn ook wijken waar weinig samenhang is en elkaar aanspreken lastiger gaat. Vaak durven mensen hun buren niet aan te spreken op zaken als geluidsoverlast of een verwaarloosde voortuin.

In het boek Invloed, van Michael Chialdini is te lezen dat een boodschap van mensen die autoriteit hebben of uitstralen veel sneller wordt geaccepteerd. De treinconducteur of buschauffeur heeft een veel grotere succeskans een vervelende passagier tot de orde te roepen dan een medepassagier. En een huismeester met een jas van de corporatie aan, heeft een grotere kans op succes bij het aanspreken van een bewoner op een verwaarloosde tuin dan een willekeurige buurman.

5.  Handhaven is een relatief goedkoop middel

Bij de meeste woningcorporaties wordt op dit moment scherp op de kosten gelet. Tegelijkertijd zijn zij nog altijd verplicht om zich in te spannen op het gebied van leefbaarheid, aangezien dit een prestatieveld is in het BTIV. Inzetten op handhaven is een effectief middel om goede resultaten te boeken op gebied van leefbaarheid. Daarbij is het relatief gezien een goedkoop middel. Met andere investeringen in leefbaarheid, zoals herstructureren, het realiseren van voorzieningen en ‘achter de voordeur’-projecten, zijn veel hogere kosten gemoeid.

Het is duidelijk dat het aanspreken van bewoners op hun gedrag veel oplevert, voor de medebewoners, de buurt én de corporatie. Maar hoe begin je? Hoe pak je dit aan? Wilt u tips om te starten met handhaven? Reageer dan in het reactieveld hieronder en ontvang gratis toolkit no. 4: Handhaven in 6 stappen (pdf).

Aan de slag? Vactor biedt de incompany training Integraal Sociaal Beheer aan. Maatwerk is ook mogelijk.